مغز آجیل

آجیل خوراکی خوشمزه ای است که از دیرباز جای خود را در انواع مراسم ایرانی باز کرده است. با اینکه در حالت کلی آجیل شامل مخلوطی از خشکبار است اما سنت هاب دیرینه و سلایق مختلف ترکیبات گوناگونی از آجیل را به وجود آورده اند. ایرانیان که در گذشته شادی ها و مراسم گرم و سنتی خاص خود را در هر ماه برگذار میکردند، برای هر جشنی آیین و سنت مخصوص به خود را ایجاد کرده بودند. یکی از این سنت های بسیار زیبا که خوشبختانه تا زمان حال ادامه یافته و به ما نیز رسیده است شب یلدا است. یلدا آیین و سنت خاص خود را دارد و به طبع آن دارای آجیل مخصوص به خود است! اساسا ایرانیان اصیل معتقدند بدون حضور آجیل شب یلدا (به عنوان یکی از نمادهای شب یلدا) جشن یلدا ناقص است! هر چند که قطعا تمامی این رسوم و سنت ها برای نزدیک تر شدن افراد فامیل و دوستی ها و از بین رفتن کینه ها پایه ریزی شده است اما داشتن نماد و آیین مانند آجیل شب یلدا جدابیت های خاص خود را به این مراسم می افزاید. آجیل ایرانی حالا به یکی از نمادهای فرهنگ ایرانی بدل شده و بر اساس ترکیبات و اجزای آن آجیل شور، آجیل شیرین و آجیل چهار مغز نام گرفته است.

آجیل شب یلدا

درست است که آجیل بنا بر سلایق و مدل‌های گوناگون، ترکیبات متفاوتی دارد اما آجیل شب یلدا به رسم سنت های دیرین شامل مغزهای زیر است:

پسته

بادام

گردو

فندق

البته در برخی مناطق کشور از میوه های خشک نیز به عنوان آجیل شب یلدا استفاده می شود و علاوه بر اینها کشمش و انجیر هم بعضا درآجیل شب یلدا به کار میرود. ویژگی بارز آجیل شب یلدا، مخلوط بودن انواع مغزهای خام و خشکباری است و همین موضوع بر ارزش تغذیه ای آن می افزاید. در واقع شاید بتوان گفت آجیل شب یلدا در حالت سنتی خود، آجیل چهارمغز بوده است و به مرور زمان مغزها و خوراکی های دیگری به آن افزوده شده است که در این میان باسلوق را هم میتوان نام برد که الیته به دلیل محاسبه وزن آن در زمان خرید آجیل شب یلدا و البته بالا رفتن قیمت آجیل در زمان های خاص و مراجعه زیاد مردم مانند شب یلدا!، اگر قیمت برایتان اهمیت دارد آجیل را به صورت مغزهای جداگانه بخرید و از خرید آجیل مخلوط خودداری کنید و بعدا در منزل خودتان آجیل مخلوط را درست کرده و در ظرف دلخواه بریزید چرا که در شکل های آماده آجیل شب یلدا، مقدار قابل توجهی باسلوق و موارد غیر ضروری وجود دارد که در محاسبه وزن و قیمت به صورت یکپارچه و یکجا صورت میپذیرد!

ویژگیهای آجیل شب یلدا

آجیل به عنوان سالم ترین تنقلات شناخته شده و دارای فیبر بالاست که در درمان یبوست، چاقی، انواع سرطان ها از جمله سرطان معده و روده بسیار مؤثر است. آجیل دارای انواع ویتامینهای گروه E و B، روی، کلسیم، فسفر و پتاسیم، منیزیوم، ویتامین A و پروتئین است که وجود این مواد در بدن موجب افزایش تراکم استخوان و جلوگیری از ریزش مو و چین و چروک پوست، درمان افسردگی، افزایش قدرت بینایی و رفع خستگی و گرفتگی عضلات می شود. اما باید توجه کرد با اینکه چربی موجود در آجیل از نوع مضر نیست، اما دارای کالری بالایی است و برای جلوگیری از افزایش وزن در خوردن آن باید اعتدال رعایت شود.

آجیل هفت قلم و تزیینی شب یلدا

آجیل، بخش چرب و خوشمزه سفره یلدا را تشکیل می‌دهد. بادام، پسته، فندق، گردو، نخودچی، کشمش و باسلوق، کمتر کسی را دچار وسوسه نمی‌کند، به خصوص که در شب‌ های سرد زمستان، خوردن آجیل شما را گرم می‌کند، در زیر به شرح خواص دو قلم از خوراکی‌های موجود درآجیل شب یلدا  می‌پردازیم

برای داشتن یک رژیم غذایی خوشمزه و سالم ، مصرف مغزیجات را فراموش نکنید زیرا بسیاری از مطالعات نشان داده‌اند که آجیل‌ها فواید بسیاری برای سلامتی افراد دارند. خوردن آجیل می تواند سطح قند خون را بهبود بخشیده و ریسک ابتلا به سرطان‌ های خاص را کاهش دهد. علاوه بر این، خوردن آجیل می‌تواند به کاهش عوامل ایجاد کننده بیماری‌های مزمن از جمله بیماری‌های قلبی و دیابت کمک کند. آجیل پنج مغز ارائه شده در خشکبار نمونه که اصطلاحا هفت مغز نیز نامیده می شود ترکیبی از مغزیجات با کیفیت و تازه ، نظیر مغز گردو، مغز پسته ، مغز بادام هندی ، مغز بادام و مغز فندق است و مانند دیگر انواع آجیل ها می تواند گزینه مناسبی برای پذیرایی در مهمانی ها و میان وعده های غذایی شما باشد.

خواص پنج مغز

آجیل های موجود در هفت مغز بیشترین میزان آنتی اکسیدان را در مقایسه با دیگر خوراکی ها دارا می باشند.

از بدن در مقابل بیماری های قلبی ،سرطان ،دیابت ،سنگ صفرا ،گرفتگی عروق و مشکلات کلیه و…. محافظت می کند.

هفت مغز مناسب برای کاهش فشار خون و درمان کم خونی می باشد.

باعث کاهش قند خون شده و از ابتلا به آلزایمر جلوگیری می کند.

خوردن هفت مغز برای پیشگیری و درمان بیماری های پوست و مو مفید می باشد.

از مهمترین پروتئین های گیاهی و منبع سرشار از چربی های امگا ۳ و اسید آلفالینولئیک می باشد.

همان‌طور که از اسم این آجیل پیدا است، مخلوط ۴ مغز بادام هندی، پسته، فندق و بادام درختی را با هم به آجیل چهار مغز شهرت یافته است. مانند انواع دیگر خشکبار و آجیل، این نوع هم به صورت خام و هم به شکل فرآوری شده و یا به اصطلاح بو داده و شور در بازار وجود دارد که افراد طبق ذائقه و سلیقه خود آن را تهیه و مصرف می‌کنند. هر چند که به عقیده کارشناسان تغذیه آجیل چهارمغز خام از نظر پیشگیری از بیماری‌های و حفظ سلامتی بدن و نیز امکان مصرف برای افراد دچار بیماری‌های نظیر فشار خون بالا و بیماران قلب و عروقی بهتر بوده و بیشتر توصیه می‌شود‌.

ترکیبات و عناصر تشکیل‌دهنده آجیل چهارمغز

آجیل چهار مغز منبع عظیمی از املاح، مواد معدنی و ویتامین‌های مورد نیاز بدن انسان است که  هر یک از آن‌ها خواص و فواید فراوانی برای سلامت وی به همراه دارد. از مهم‌ترین مواد معدنی می‌توان آهن، مس، فسفر، روی، منگنز، پتاسیم و کلسیم را برشمرد. همچنین ویتامین A و B و E در آجیل چهار مغز موجود است. آنتی‌اکسیدان، انواع پروتئین، امگا۳ و اسیدهای چرب غیراشباع دیگر مواد تشکیل‌دهنده آجیل چهار مغز را شامل می‌شوند که با مصرف مقدار درستی از آن علاوه بر تأمین گروه زیادی از مواد لازم بدن در طی روز، به تندرستی و سلامت بدن انسان کمک شایانی کرده و از برخی بیماری‌ها پیشگیری می‌نماید.

مصرف آجیل چهارمغز برای چه افرادی مناسب است؟

در حالت کلی همه افراد می‌توانند با رعایت میزان متعادل مصرف که معمولاً ۷ عدد است، آجیل چهار مغز به ویژه نوع خام آن را بدون دغدغه مصرف کنند‌. در این میان گروهی از افراد وجود دارد که خوردن آجیل چهارمغز به شدت برای آن‌ها مفید بوده و توصیه می‌شود که روزانه آن را میل کنند. این افراد شامل کودکان، نوجوانان، ورزشکاران و خانم‌های باردار و شیرده است که مصرف آجیل چهار مغز به عنوان میان وعده‌ای سالم و مغذی برای آن‌ها سلامتی و نشاط را توأم با خود دارد.

همچنین افرادی که به دنبال کاهش وزن هستند، مصرف آجیل چهار مغز می‌توانند علاوه بر رساندن مواد مورد نیاز بدن و جلوگیری از مشکلات ناشی از رژیم‌‌های غذایی، با ایجاد احساس سیری در آن‌ها به بالاتر بردن آستانه گرسنگی و پیشگیری از اشتهای کاذب در آن‌ها کمک شایانی نماید‌.

آجیل چهار مغز بهتر است در برنامه غذایی افرادی که گوشت نمی‌خوردند و یا عادت به خام‌خواری دارند، نیز گنجانده شود.

متابولیسم به فرآیندی اشاره دارد که غذای دریافتی برای انجام عملکردهای ضروری به انرژی مورد نیاز بدن تبدیل می شود. افزایش میزان سوخت و ساز می تواند با کمک به سوزاندن کالری بیشتر در جهت کاهش وزن مفید باشد. اگرچه تمرینات ورزشی یکی از روش های موثر برای افزایش متابولیسم است، اما برخی از موادغذایی نیز می توانند به سوزاندن چربی و کاهش وزن کمک کنند.

پروتئین

براساس مجله دانشکده تغذیه در امریکا، موادغذایی با میزان پروتئین بالا اثر گرمازایی بیشتری نسبت به موادغذایی غنی از کربوهیدرات دارند. اثر گرمازایی به انرژی مورد نیاز برای هضم، جذب و دفع موادمغذی اشاره دارد. اثر گرمازایی پروتئین از انرژی یا غذای مصرفی 20 تا 35 درصد است، درحالیکه اثر گرمازایی کربوهیدرات بین 5 تا 15 درصد است. مطالعات نشان می دهد که مصرف غذاهایی با میزان پروتئین بالا نسبت به غذاهای کم پروتئین ممکن است باعث افزایش حس سیری شود. بنابراین کاهش کالری دریافتی و درنتیجه کاهش وزن را به همراه دارد. از موادغذایی سرشار از پروتئین می توان به گوشت گاو بدون چربی، مرغ، بوقلمون و فرآورده های لبنی مانند ماست و پنیر اشاره کرد. همچنین گیاهخواران می توانند از توفو، تمپه، دانه ها و مغزهای آجیل استفاده کنند.

چای سبز

چای سبز اغلب به افزایش دهنده ی متابولیسم اشاره دارد. براساس مطالعه منتشر شده در مجله امریکایی تغذیه بالینی، ترکیب چای سبز- کافئین ممکن است باعث ترموژنزیس واکسیداسیون چربی در مدت زمانی کوتاه شود. افزایش اکسیداسیون چربی منجر به اکسیژن رسانی بیشتر به ماهیچه ها برای فعالیت جسمی و در نهابت چربی سوزی می شود. همچنین مخلوط چای سبز- کافئین حاوی مقدار زیادی از کاتچین های چای از جمله EGCG  می باشد که آنزیم های کاهش دهنده ی نوراپینفرین را مهار می کنند. این فرآیند باعث افزایش فعالیت سیستم عصبی و مغزی می شود، در نتیجه با افزایش سطح فعالیت جسمی تاثیر بالقوه ای بر چربی سوزی دارد.

کپسایسین

کپسایسین یک ماده شیمیایی در بسیاری از فلفل های تند است. این ماده باعث افزایش مصرف انرژی و سطوح چربی سوزی می شود. براساس مطالعه انجام شده بر روی موش ها، مصرف فلفل چیلی (فلفل قرمز تند) با افزایش متابولیسم چربی و لیپید، باعث کاهش سطوح چربی می شود. از مواد غذایی حاوی کپسایسین می توان به فلفل هالاپینو، فلفل هابانرو و فلفل کاین اشاره کرد